Πόνος στις αρθρώσεις, πόνος στους μύες και μυρμήγκιασμα στην περιεμμηνόπαυση

Τα οιστρογόνα εμπλέκονται βαθιά στη διατήρηση της υγείας του μυοσκελετικού σας συστήματος — πολύ περισσότερο από ό,τι συνειδητοποιούν οι περισσότερες γυναίκες (και πολλοί γιατροί). Οι υποδοχείς οιστρογόνων βρίσκονται στις αρθρώσεις, στους τένοντες, στους συνδέσμους, στους μύες, στον χόνδρο και στα οστά. Όταν τα επίπεδα οιστρογόνων κυμαίνονται και μειώνονται κατά την περιεμμηνόπαυση, οι επιπτώσεις είναι εκτεταμένες.

Στις αρθρώσεις, τα οιστρογόνα βοηθούν στη διατήρηση του αρθρικού υγρού που λιπαίνει και προστατεύει τις αρθρώσεις σας. Έχουν επίσης αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες — ρυθμίζουν τις κυτοκίνες (φλεγμονώδη μόρια) και βοηθούν στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης στους ιστούς των αρθρώσεων. Καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται, οι αρθρώσεις χάνουν τη λίπανση, ο χόνδρος γίνεται πιο ευάλωτος σε αποδόμηση και το φλεγμονώδες περιβάλλον αλλάζει. Το αποτέλεσμα είναι δυσκαμψία, πόνος και πόνος που συχνά επηρεάζει τα χέρια, τα γόνατα, τους γοφούς και τους ώμους.

Τα οιστρογόνα παίζουν επίσης ρόλο στη διατήρηση του κολλαγόνου — της δομικής πρωτεΐνης στους τένοντες, στους συνδέσμους και στον συνδετικό ιστό. Η μείωση του κολλαγόνου συμβάλλει στη χαλάρωση των τενόντων και των συνδέσμων, στην αυξημένη ευαισθησία σε τραυματισμούς όπως η τενοντοπάθεια και στην γενική αίσθηση δυσκαμψίας και "τριξίματος" που περιγράφουν πολλές γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση.

Οι μύες επηρεάζονται επίσης. Τα οιστρογόνα υποστηρίζουν τη σύνθεση πρωτεϊνών στους μύες, τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και τη δραστηριότητα των κυττάρων δορυφόρων των μυών (κυττάρων επιδιόρθωσης). Η μείωσή τους συμβάλλει στην απώλεια μυϊκής μάζας, στη μειωμένη ανάρρωση από την άσκηση και στην αυξημένη ευαισθησία σε μυϊκούς πόνους. Γι' αυτό πολλές γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση παρατηρούν ότι οι προπονήσεις που παλαιότερα ήταν διαχειρίσιμες τώρα τους αφήνουν πιο πονεμένες και πιο αργές στην ανάρρωση.

Ναι, οι παραισθησίες — μυρμήγκιασμα, μούδιασμα, "βελόνες και καρφιά" ή καυτές αισθήσεις — είναι ένα αναγνωρισμένο αλλά υποτιμημένο σύμπτωμα της περιεμμηνόπαυσης. Τα οιστρογόνα επηρεάζουν τη λειτουργία των νεύρων και την επιδιόρθωση των νεύρων, και η κυματιστή τους πορεία κατά την περιεμμηνόπαυση μπορεί να οδηγήσει σε αλλοιωμένη αισθητηριακή επεξεργασία. Οι γυναίκες αναφέρουν συχνά μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια, αίσθηση crawling στο δέρμα ή επεισόδια μούδιασματος που έρχονται και φεύγουν χωρίς σαφή αιτία.

Τα οιστρογόνα υποστηρίζουν τη μυελίνη που μονώνει τα νεύρα και διευκολύνει τη μετάδοση των σημάτων των νεύρων. Επίσης προάγουν την παραγωγή παράγοντα ανάπτυξης των νεύρων και βοηθούν στη ρύθμιση της ευαισθησίας των περιφερικών νεύρων. Καθώς τα επίπεδα οιστρογόνων γίνονται ασταθή, η σήμανση των νεύρων μπορεί να γίνει ακανόνιστη, παράγοντας τα παράξενα αισθητηριακά συμπτώματα που ανησυχούν πολλές γυναίκες.

Αυτά τα συμπτώματα είναι συχνά παροδικά και καλοήθη, αλλά είναι σημαντικό να τα αναφέρετε στον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης σας επειδή επικαλύπτονται με συμπτώματα άλλων καταστάσεων. Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα γίνεται πιο κοινό κατά την περιεμμηνόπαυση (οι κυματιστές αλλαγές οιστρογόνων μπορούν να αυξήσουν το πρήξιμο των ιστών που συμπιέζουν το μέσο νεύρο), και η περιφερική νευροπάθεια από διαβήτη, ανεπάρκεια Β12 ή διαταραχές του θυρεοειδούς θα πρέπει να αποκλειστούν.

Η ανεπάρκεια μαγνησίου — που γίνεται πιο κοινή κατά την περιεμμηνόπαυση λόγω της αυξημένης αποβολής μαγνησίου στα ούρα — μπορεί επίσης να συμβάλλει στο μυρμήγκιασμα, στους μυϊκούς σπασμούς και στην ευερεθιστότητα των νεύρων. Ένα συμπλήρωμα γλυκινικού μαγνησίου (200-400 mg πριν τον ύπνο) είναι καλά ανεκτό και μπορεί να βοηθήσει τόσο στις παραισθησίες όσο και στην ποιότητα του ύπνου.

Αυτή είναι μια σημαντική ερώτηση γιατί η απάντηση είναι: μπορεί να είναι είτε, είτε και τα δύο. Η περιεμμηνόπαυση και οι αυτοάνοσες καταστάσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα (RA) έχουν μια πολύπλοκη σχέση. Οι γυναίκες είναι 2-3 φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν RA από τους άνδρες, και η έναρξη συμβαίνει συχνά κατά τη μέση ηλικία — ακριβώς όταν η περιεμμηνόπαυση είναι σε εξέλιξη. Οι δύο καταστάσεις μπορούν να συνυπάρχουν και να είναι δύσκολο να διακριθούν με βάση μόνο τα συμπτώματα.

Ο πόνος στις αρθρώσεις κατά την περιεμμηνόπαυση (μερικές φορές ονομάζεται εμμηνοπαυσιακή αρθραλγία) τείνει να είναι διάχυτος — επηρεάζοντας πολλές αρθρώσεις, συχνά συμμετρικά — και είναι συνήθως χειρότερος το πρωί αλλά βελτιώνεται με την κίνηση. Συχνά περιγράφεται ως δυσκαμψία και πόνος παρά οξύς πόνος, και συνήθως δεν προκαλεί ορατό πρήξιμο, ερυθρότητα ή θερμότητα στις αρθρώσεις.

Η φλεγμονώδης αρθρίτιδα, αντίθετα, παρουσιάζεται πιο συχνά με ορατό πρήξιμο, θερμότητα και ερυθρότητα σε συγκεκριμένες αρθρώσεις, πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί περισσότερο από 30-60 λεπτά και δεν βελτιώνεται γρήγορα με την κίνηση, και προοδευτική επιδείνωση με την πάροδο του χρόνου χωρίς θεραπεία.

Η οστεοαρθρίτιδα — εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων — γίνεται επίσης πιο διαδεδομένη κατά την περιεμμηνόπαυση. Η απώλεια των προστατευτικών επιδράσεων των οιστρογόνων στον χόνδρο μπορεί να επιταχύνει τις φθορές, ιδιαίτερα στις αρθρώσεις που φέρουν βάρος και στα χέρια. Αν ο πόνος στις αρθρώσεις σας είναι τοπικός σε συγκεκριμένες αρθρώσεις και επιδεινώνεται με την δραστηριότητα (αντί να βελτιώνεται), η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να συμβάλλει.

Μια βασική εξέταση που περιλαμβάνει φλεγμονώδεις δείκτες (ESR, CRP), ρευματοειδή παράγοντα και αντισώματα anti-CCP μπορεί να βοηθήσει να διακριθούν ορμονικοί πόνοι στις αρθρώσεις από αυτοάνοσες ασθένειες. Οι ακτινογραφίες ή ο υπέρηχος μπορεί να είναι χρήσιμες αν υποψιάζεται οστεοαρθρίτιδα.

Ναι, η συγκολλητική καψουλίτιδα — γνωστή και ως παγωμένος ώμος — έχει μια εντυπωσιακή συσχέτιση με την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Εμφανίζεται 2-4 φορές πιο συχνά στις γυναίκες από ότι στους άνδρες, με την κορυφαία συχνότητα μεταξύ 40-60 ετών, ακολουθώντας στενά τη μεταβατική περίοδο της εμμηνόπαυσης. Ενώ ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός, οι επιδράσεις της μείωσης των οιστρογόνων στο κολλαγόνο, τη φλεγμονή και την επούλωση των ιστών θεωρείται ότι παίζουν κεντρικό ρόλο.

Ο παγωμένος ώμος αναπτύσσεται σε τρεις φάσεις: η φάση "πάγωμα" (σταδιακή αύξηση του πόνου και της δυσκαμψίας σε εβδομάδες έως μήνες), η φάση "παγωμένος" (ο πόνος μπορεί να μειωθεί αλλά η κίνηση είναι σοβαρά περιορισμένη), και η φάση "ξεπάγωμα" (σταδιακή επιστροφή της κίνησης σε μήνες έως χρόνια). Ολόκληρη η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει 1-3 χρόνια χωρίς θεραπεία.

Οι υποδοχείς οιστρογόνων έχουν εντοπιστεί στην κάψουλα της άρθρωσης του ώμου, και η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να προάγει τη φλεγμονή και την ίνωση που χαρακτηρίζουν τον παγωμένο ώμο. Οι γυναίκες με διαβήτη (ο οποίος επίσης γίνεται πιο διαδεδομένος κατά την περιεμμηνόπαυση) διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο — έως και 10-20% των διαβητικών γυναικών αναπτύσσουν παγωμένο ώμο.

Η θεραπεία περιλαμβάνει φυσιοθεραπεία (τον ακρογωνιαίο λίθο της διαχείρισης), αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ενέσεις κορτικοστεροειδών στην κάψουλα της άρθρωσης και σε ανθεκτικές περιπτώσεις, υδροδιάταση (έγχυση υγρού για να τεντώσει την κάψουλα) ή χειρουργική απελευθέρωση. Η πρώιμη παρέμβαση με φυσιοθεραπεία παράγει τα καλύτερα αποτελέσματα. Αν αναπτύσσετε δυσκαμψία και πόνο στον ώμο, μην περιμένετε να ζητήσετε θεραπεία — όσο νωρίτερα ξεκινήσετε τη φυσιοθεραπεία, τόσο πιο σύντομη και λιγότερο σοβαρή είναι η πορεία.

Η διαχείριση των μυοσκελετικών συμπτωμάτων κατά την περιεμμηνόπαυση περιλαμβάνει συνήθως μια πολυδιάστατη προσέγγιση. Η κίνηση είναι ίσως η πιο σημαντική παρέμβαση. Η τακτική άσκηση — που συνδυάζει προπόνηση δύναμης, εργασία ευλυγισίας και μέτριας έντασης καρδιοαγγειακή άσκηση — βοηθά στη διατήρηση της λίπανσης των αρθρώσεων, της μυϊκής μάζας, της οστικής πυκνότητας και της παραγωγής κολλαγόνου. Το κλειδί είναι η συνέπεια παρά η ένταση; η υπερβολικά επιθετική άσκηση μπορεί στην πραγματικότητα να επιδεινώσει τα συμπτώματα των αρθρώσεων αν το σώμα σας δεν αναρρώνει καλά.

Η προπόνηση δύναμης αξίζει ιδιαίτερη έμφαση. Η αντίσταση στην άσκηση βοηθά να αντισταθμίσει την απώλεια μυϊκής μάζας που επιταχύνεται κατά την περιεμμηνόπαυση, υποστηρίζει τη σταθερότητα των αρθρώσεων και βελτιώνει τη βιομηχανική που προστατεύει τις αρθρώσεις από υπερβολικό άγχος. Ξεκινήστε με ελαφρύτερα βάρη και περισσότερες επαναλήψεις αν είστε νέοι στην προπόνηση δύναμης και προχωρήστε σταδιακά.

Η αντιφλεγμονώδης διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της αυξημένης συστηματικής φλεγμονής της περιεμμηνόπαυσης. Μια διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3 (λιπαρά ψάρια, καρύδια, λιναρόσποροι) και ένα διατροφικό πρότυπο μεσογειακού τύπου έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονωδών δεικτών και μειωμένα συμπτώματα στις αρθρώσεις. Η κουρκουμίνη (εκχύλισμα κουρκουμά) έχει μέτρια στοιχεία για τη μείωση του πόνου στις αρθρώσεις, αν και η βιοδιαθεσιμότητα απαιτεί συνθέσεις με πιπερίνη ή λιπιδική ενθυλάκωση.

Η ορμονική θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική για τα μυοσκελετικά συμπτώματα. Η αντικατάσταση οιστρογόνων έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον πόνο στις αρθρώσεις και βελτιώνει την υγεία του χόνδρου σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, και τα παρατηρησιακά δεδομένα υποδηλώνουν παρόμοια οφέλη κατά την περιεμμηνόπαυση. Αν ο πόνος στις αρθρώσεις σας είναι μέρος ενός ευρύτερου προτύπου συμπτωμάτων περιεμμηνόπαυσης, η HRT μπορεί να αντιμετωπίσει πολλά ζητήματα ταυτόχρονα. Τοπικές θεραπείες όπως το τζελ δικλοφενάκης μπορούν να παρέχουν στοχευμένη ανακούφιση για συγκεκριμένες αρθρώσεις χωρίς συστηματικές παρενέργειες.

Η περιεμμηνόπαυση και η εμμηνόπαυση αναγνωρίζονται ως παράγοντες κινδύνου για το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (CTS). Η σύνδεση περιλαμβάνει πολλαπλές οδούς. Οι κυμαινόμενες επίπεδα οιστρογόνων κατά την περιεμμηνόπαυση μπορούν να αυξήσουν την κατακράτηση υγρών και το πρήξιμο των ιστών, που συμπιέζει το μέσο νεύρο καθώς περνά μέσα από τον στενό καρπιαίο σωλήνα στον καρπό. Αυτός είναι ο ίδιος μηχανισμός που καθιστά το CTS πιο κοινό κατά την εγκυμοσύνη και προεμμηνορροϊκά.

Πέρα από τη δυναμική των υγρών, η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει το τενοσυνδεσμικό — τον ιστό που επενδύει τους τένοντες που περνούν μέσα από τον καρπιαίο σωλήνα. Τα οιστρογόνα βοηθούν στη διατήρηση της υγείας και της ελαστικότητας αυτού του ιστού; καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται, το τενοσυνδεσμικό μπορεί να παχύνει και να πρηστεί, μειώνοντας περαιτέρω το διαθέσιμο χώρο για το μέσο νεύρο.

Τα συμπτώματα του καρπιαίου σωλήνα περιλαμβάνουν μούδιασμα και μυρμήγκιασμα στον αντίχειρα, δείκτη, μέσο και παράμεσο (όχι το μικρό δάχτυλο), πόνο που μπορεί να ακτινοβολεί στον πήχη, αδυναμία στη δύναμη της λαβής και συμπτώματα που συχνά είναι χειρότερα τη νύχτα ή κατά την αφύπνιση. Πολλές γυναίκες το παρατηρούν πρώτα ως νυχτερινό μούδιασμα στα χέρια που τις ξυπνά.

Η αρχική διαχείριση περιλαμβάνει νάρθηκες καρπού που φοριούνται τη νύχτα (η διατήρηση του καρπού σε ουδέτερη θέση μειώνει την πίεση στο νεύρο), εργονομικές τροποποιήσεις και αντιφλεγμονώδη μέτρα. Αν οι ορμονικές αλλαγές συμβάλλουν, η ορμονική θεραπεία μπορεί έμμεσα να βοηθήσει μειώνοντας το πρήξιμο των ιστών. Το επίμονο ή επιδεινούμενο CTS θα πρέπει να αξιολογηθεί με μελέτη αγωγιμότητας νεύρων, και οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτούν ένεση κορτικοστεροειδών ή χειρουργική απελευθέρωση. Αν βιώνετε μούδιασμα στα χέρια, αναφέρετέ το στον πάροχο σας — αξίζει να διακρίνετε το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα από τις διάχυτες παραισθησίες της περιεμμηνόπαυσης.