6 Haftalık Kontrolünüz YETERLİ DEĞİL — Gerçekten Ne İstemelisiniz

6 haftalık doğum sonrası ziyareti — eğer gerçekleşirse (kadınların %40'ı katılmıyor) — artık kanamanızın olmadığı ve cinsel ilişkiye ve işe dönebildiğinizi doğrulamak için tasarlanmış bir sistemin kalıntısıdır. Fiziksel ve zihinsel iyileşmenizi kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için asla tasarlanmamıştır.

Pratikte, standart ziyaret genellikle 15 dakikadır. Sağlayıcınız kesik veya yırtık iyileşmenizi kontrol eder, kısa bir pelvik muayene yapar, sorularınız olup olmadığını sorar, doğum kontrolü hakkında konuşur ve sizi yola çıkarır. Her şey yüzeyde "normal" görünüyorsa, onaylanırsınız — ve dolaylı mesaj iyileşmenin tamamlandığıdır.

Ama 6 haftadaki iyileşme henüz başlamakta. Rahminiz ancak yeni yeni hamilelik öncesi boyutuna dönmüştür. Doğum sırasında gerilen veya yırtılan pelvik taban kasları hala iyileşmektedir. Ayrılan karın kasları (diastasis recti) yeniden bağlanmamıştır. Hormonlar hala dalgalanma içindedir. Uyku eksikliği zirveye ulaşmıştır. Ve doğum sonrası ruh hali bozuklukları bu zaman diliminden çok daha sonra gelişebilir veya kötüleşebilir.

ACOG, 2018'de doğum sonrası bakımın sürekli bir süreç olması gerektiğini önermek için kılavuzlarını güncelledi — tek bir ziyaret değil — ilk temasın 3 hafta içinde ve kapsamlı bir değerlendirmenin 12 hafta içinde yapılmasını önerdi. Ancak uygulama yavaş ilerledi ve birçok uygulama hala tek 6 haftalık ziyareti tercih ediyor.

Daha fazlasını hak ediyorsunuz. Bu, belirli taleplerle hazırlıklı gelmek ve yüzeysel bir kontrolü kapsamlı doğum sonrası değerlendirmeniz olarak kabul etmemek anlamına geliyor.

Evet — kesinlikle. Pelvik taban değerlendirmesi, ABD'deki standart doğum sonrası bakımda tartışmasız en önemli eksikliktir, oysa Fransa gibi ülkelerde doğum sonrası pelvik taban rehabilitasyonu ulusal sağlık sistemi tarafından karşılanmaktadır.

Pelvik taban kaslarınız mesanenizi, rahminizi ve rektumunuzu destekler. Vajinal doğum sırasında bu kaslar bebeği karşılamak için gerilir — ve çeşitli derecelerde yaralanma yaşayabilirler. Sezaryen doğumlar bile pelvik taban stresini içerir, çünkü 9 aylık hamilelik kendisi bu kaslar üzerinde önemli bir yük oluşturur.

Doğum sonrası yaygın pelvik taban sorunları arasında stres idrar kaçırma (öksürdüğünüzde, hapşırdığınızda, güldüğünüzde veya zıpladığınızda sızıntı), acil idrar kaçırma (ani, yoğun idrara çıkma ihtiyacı), pelvik organ prolapsusu (pelvik bölgede ağırlık hissi veya "bir şeyin düştüğü" hissi), cinsel ilişki sırasında ağrı ve dışkı kaçırma veya gaz kontrolünde zorluk bulunmaktadır.

Bu sorunlar doğum sonrası kadınların yaklaşık %35'ini etkilemektedir, ancak birçok kadın bunları "bebek sahibi olduktan sonra normal" olduğu söylenerek dile getirmemektedir. Sızıntı yaygındır. Bu, normal olduğu anlamına gelmez ve kesinlikle tedavi edilemez olduğu anlamına da gelmez.

Bir pelvik taban fizyoterapisti kas fonksiyonunuzu değerlendirebilir, belirli zayıflıkları veya koordinasyon sorunlarını belirleyebilir ve hedefe yönelik bir rehabilitasyon planı geliştirebilir. Erken müdahale (doğum sonrası 6–8 hafta civarında veya sağlayıcınız tarafından onaylandığında) kronik sorunları önler. Kegel egzersizleri birçok kadın için yeterli değildir — ve yanlış yapılması bazı durumları daha da kötüleştirebilir.

Sağlayıcınızdan bir yönlendirme isteyin. Eğer talebi reddederlerse, kendiniz yönlendirme yapmayı düşünün — birçok pelvik taban fizyoterapisti doktor yönlendirmesi olmadan hasta kabul etmektedir.

Diastasis recti, rektus abdominis kaslarının — "altı paket" kasları — karın ortasında ayrılmasıdır. Hamilelik sırasında büyüyen rahim bu kasları birbirinden ayırır ve aralarındaki bağ dokusu (linea alba) incelir ve genişler. Neredeyse tüm hamileliklerde bir derece ayrılma meydana gelir; klinik olarak önemli diastasis recti (2 parmak genişliğinden daha fazla bir boşluk olarak tanımlanır, yaklaşık 2 cm) doğum sonrası 6 haftada kadınların yaklaşık %60'ını etkiler ve 12 ayda hala yaklaşık %30'u etkilemektedir.

Diastasis recti belirtileri arasında, oturma hareketi yaptığınızda karın ortasında görünür bir sırt veya "şişkinlik" oluşması, egzersize yanıt vermeyen kalıcı bir doğum sonrası "şişkinlik", bel ağrısı, pelvik taban disfonksiyonu (karın duvarı ve pelvik tabanın bir sistem olarak çalışması) ve günlük aktivitelerde merkez stabilitesi ile zorluk bulunmaktadır.

Diastasis recti kontrolü, yaklaşık 30 saniye süren basit bir fizik muayenedir — sağlayıcınız karın ortasında parmaklarını yerleştirirken siz küçük bir karın kası hareketi yaparsınız ve boşluğu ölçer. Basit olmasına rağmen, bu kontrol 6 haftalık ziyarette rutin olarak yapılmamaktadır. Özellikle bunu istemelisiniz.

Eğer diastasis recti mevcutsa, doğum sonrası iyileşmeye özel bir fizyoterapist derin karın kaslarını rehabilite etmek ve boşluğu kapatmak için hedefe yönelik egzersizler öğretebilir. Genel karın egzersizleri — özellikle crunch ve plank — derin stabilizatörler düzgün çalışmadan önce yapıldığında diastasis recti'yi daha da kötüleştirebilir.

Erken tespit ve uygun rehabilitasyon önemli bir fark yaratır. Ele alınmamış diastasis recti, kronik bel ağrısına, devam eden pelvik taban sorunlarına ve yıllarca süren işlevsel kısıtlamalara yol açabilir.

En azından, doğum sonrası depresyon ve anksiyete için doğrulanmış bir tarama aracı almanız gerekir — sadece "nasıl hissediyorsunuz?" gibi bir konuşma taraması, vakaların büyük çoğunluğunu gözden kaçırır.

Edinburgh Postnatal Depresyon Ölçeği (EPDS), en yaygın kullanılan ve doğrulanmış tarama aracıdır. Yaklaşık 5 dakika süren 10 soruluk bir öz bildirim anketidir. 10 veya daha yüksek bir puan, daha fazla değerlendirme gerektiren olası depresyonu gösterir. 13+ puan, depresyonu güçlü bir şekilde gösterir. 10. soru özellikle kendine zarar verme düşüncelerini sorar.

Ancak, EPDS'nin sınırlamaları vardır. Öncelikle depresyonu taramak için tasarlanmıştır ve anksiyete, öfke veya OKB belirtilerini kapsamlı bir şekilde yakalamaz — bunların hepsi doğum sonrası yaygın sunumlardır. Eğer EPDS puanınız düşük ama önemli anksiyete, sinirlilik, müdahaleci düşünceler veya öfke yaşıyorsanız, sağlayıcınıza açıkça söyleyin. Tarama aracı, yaşadıklarınızı yakalayamayabilir.

Tarama, her doğum sonrası ziyarette yapılmalıdır, sadece 6 haftada bir kez değil. PPD ve PPA, ilk yıl boyunca herhangi bir noktada gelişebilir — 6 haftada normal bir tarama, artık güvende olduğunuz anlamına gelmez. AAP kılavuzları ayrıca iyi bebek ziyaretlerinde (1, 2, 4 ve 6 ay) tarama yapılmasını önermektedir; çünkü pediatrik randevular genellikle yeni anneler için en sık temas noktasıdır.

Eğer tarama bir ruh hali bozukluğu öneriyorsa, sağlayıcınız belirli sonraki adımları sunmalıdır: perinatal ruh sağlığı konusunda deneyimli bir terapiste yönlendirme, uygun olduğunda ilaç seçeneklerinin tartışılması ve 1–2 hafta içinde takip. Pozitif bir tarama sonucunun ardından "gelecek ay nasıl hissedeceğinizi görelim" demek yeterli bir bakım değildir.

Evet, özellikle "yeni bir anne olmak" ile ilişkilendirilebilecek ama aslında tiroid disfonksiyonunu gösterebilecek belirtiler yaşıyorsanız — beklenenden fazla yorgunluk, açıklanamayan kilo değişiklikleri, aşırı görünen saç dökülmesi, ruh hali değişiklikleri, anksiyete veya depresyon, beyin sisi, alışılmadık derecede soğuk hissetme veya kabızlık — tiroid paneli istemelisiniz.

Doğum sonrası tiroidit, kadınların %5–10'unu etkiler ve bu da onu en yaygın doğum sonrası tıbbi durumlardan biri yapar. Hamilelik sırasında doğal olarak baskılanan bağışıklık sistemi doğumdan sonra "geri döner" ve hassas kadınlarda tiroid bezine saldırabilir.

Bu durum genellikle iki aşamalı bir desen izler. İlk aşama (doğum sonrası 1–4 ay) hipertiroididir — anksiyete, hızlı kalp atışı, kilo kaybı, titreme ve iltihaplı tiroidin depolanan hormonu boşaltmasıyla sinirlilik. Bu, hipotiroid aşamasına (doğum sonrası 4–8 ay) geçer — yorgunluk, kilo alımı, depresyon, kuru cilt, saç dökülmesi ve soğuk intoleransı.

Sorun, bu belirtilerin birçoğunun normal doğum sonrası uyum ve PPD ile örtüşmesidir; bu nedenle tiroid disfonksiyonu sıklıkla gözden kaçmaktadır. Basit bir kan testi bunları ayırt edebilir. Tam bir tiroid paneli isteyin: TSH, serbest T4, serbest T3 ve tiroid peroksidaz (TPO) antikorları. TPO antikorları önemlidir çünkü pozitif çıkan kadınlar doğum sonrası tiroidit geliştirme ve kalıcı hipotiroidizme ilerleme riski taşır.

Daha yüksek risk altındaki kadınlar, tiroid hastalığı, tip 1 diyabet veya diğer otoimmün hastalıklar geçmişi olanlardır. Ancak herhangi bir kadın doğum sonrası tiroidit geliştirebilir. Eğer sağlayıcınız bu durumu küçümserse, kararlı bir şekilde savunun — bu yaygın, test edilebilir, tedavi edilebilir bir durumdur.

6 haftalık ziyaret, doğum kontrolü planlaması için kritik bir andır çünkü emzirirken veya adetiniz geri dönmeden hamile kalamayacağınız yönünde yaygın ve tehlikeli bir yanlış anlama vardır. Kesinlikle hamile kalabilirsiniz. Ovülasyon doğum sonrası 25. günden itibaren gerçekleşebilir ve bu, ilk doğum sonrası adet döneminizden önce olur — yani hiç adet görmeden hamile kalabilirsiniz.

Laktasyon Amenore Yöntemi (LAM) geçerli bir doğum kontrolü yöntemidir — ancak yalnızca üç koşulun aynı anda karşılanması durumunda: bebeğiniz 6 aydan küçük, yalnızca emziriyorsunuz (takviye yok, emzik yok, günde en az 4 saatte bir ve gece en az 6 saatte bir besleme) VE adetiniz geri dönmemiştir. Eğer herhangi bir koşul karşılanmazsa, LAM güvenilir değildir ve başka bir yöntem gereklidir.

Doğum sonrası doğum kontrolü seçenekleri arasında progesteron içeren yöntemler (emzirme sırasında güvenli): mini hap, hormonal IUD (Mirena, Kyleena), implant (Nexplanon) veya Depo-Provera aşısı bulunmaktadır. Bunlar süt üretimini etkilemez. Kombine hormonal yöntemler (östrojen + progesteron: kombinasyon hapı, bant, halka) genellikle en az 4–6 hafta doğum sonrası geçene kadar kaçınılmalıdır çünkü kan pıhtısı riski artar ve bazı kadınlarda süt üretimini azaltabilir.

Bakır IUD (Paragard) son derece etkili bir hormonal olmayan seçenektir. Hem IUD'ler hem de implant 6 haftalık ziyarette veya hatta doğumdan hemen sonra yerleştirilebilir.

Kısa doğum aralıkları (doğum ile sonraki kavuşma arasında 18 aydan az) erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve anne komplikasyonları ile daha yüksek riskler ile ilişkilidir. Bu bir yargı meselesi değil — vücudunuza tamamen iyileşmesi için zaman vermekle ilgilidir. Aile planlama hedefleriniz hakkında gerçek bir konuşma yapın ve bunlarla uyumlu bir yöntem seçin.