गर्भधारणेदरम्यान खाण्यासाठी खरेदी करावयाचे अन्न (आणि खोटी माहिती जी खरी नाही)

Last updated: 2026-02-16 · Pregnancy

TL;DR

गर्भधारणेदरम्यान खरे धोके म्हणजे कच्चा किंवा कमी शिजवलेला मांस, मासा, आणि अंडी; उच्च-पर्याय असलेला मासा; न पाश्चराइज केलेले दुग्धजन्य पदार्थ आणि रस; आणि डेली मांस, जोपर्यंत ते उकळत नाहीत. अनेक सामान्य भीती मिथक आहेत — शिजवलेला सुशी, 200mg च्या खाली कॉफी, आणि पाश्चराइज केलेले मऊ चीज सर्व ठीक आहेत. मद्य हे एकमेव खरे शून्य-तडजोड आयटम आहे.

गर्भधारणेदरम्यान कोणते अन्न खरेतर धोकादायक आहे?

गर्भधारणेदरम्यान खाण्यासाठी खरेतर टाळण्यासारखे अन्न एक गोष्ट सामायिक करतात: त्यात बॅक्टेरिया किंवा परजीवांचा उच्च धोका असतो जो प्लेसेंटामध्ये प्रवेश करू शकतो आणि विकसित होणाऱ्या बाळाला हानी पोचवू शकतो, अगदी आईची लक्षणे सौम्य असली तरी.

साक्षात्कारावर आधारित टाळण्याची यादीमध्ये कच्चा किंवा कमी शिजवलेला मांस, कुक्कुट, आणि अंडी (सल्मोनेला आणि टॉक्सोप्लास्मा धोका), कच्चा किंवा कमी शिजवलेला मासा आणि शेलफिश समाविष्ट आहे ज्यामध्ये कच्चा सुशी आणि कच्चे ऑइस्टर (परजीवांचा आणि बॅक्टेरियांचा धोका), उच्च-पर्याय असलेला मासा — शार्क, स्वॉर्डफिश, किंग मॅकरल, टाइलफिश, बिगआय ट्यूना, आणि मार्लिन (पर्याय विकसित होणाऱ्या मज्जासंस्थेला हानी पोचवतो), न पाश्चराइज केलेले दुग्धजन्य पदार्थ ज्यामध्ये कच्चा दूध आणि कच्च्या दूधापासून बनवलेले चीज समाविष्ट आहे (लिस्टरिया धोका), डेली मांस आणि हॉट डॉग जोपर्यंत उकळत नाहीत/165°F (लिस्टरिया धोका), न पाश्चराइज केलेला रस आणि सायडर, कच्चे अंकुर (अल्फाल्फा, बीन, क्लोवर — बॅक्टेरिया बीजामध्ये प्रवेश करू शकतात), आणि न धुतलेले फळे आणि भाज्या.

गर्भधारणेदरम्यान हे महत्त्वाचे आहे कारण तुमची प्रतिकारशक्ती नैसर्गिकरित्या कमी होते बाळाचे संरक्षण करण्यासाठी, त्यामुळे तुम्हाला लिस्टरिओसिस होण्याची शक्यता 10 पट जास्त आहे. एक संसर्ग जो तुम्हाला एक वाईट दिवस देऊ शकतो तो गर्भपात, मृत जन्म, किंवा गंभीर नवजात आजार निर्माण करू शकतो.

FDAACOGCDC — Listeria and Pregnancy

गर्भधारणेदरम्यान मी सुशी खाऊ शकतो का?

हे गर्भधारणेदरम्यान अन्नाबद्दलचे सर्वात सामान्य प्रश्नांपैकी एक आहे — आणि उत्तर एकसारखे "नाही" पेक्षा अधिक सूक्ष्म आहे. कच्चा मासा असलेली सुशी टाळली पाहिजे कारण परजीवांचा आणि बॅक्टेरियांचा धोका आहे. तथापि, शिजवलेली सुशी पूर्णपणे सुरक्षित आहे आणि गर्भधारणेदरम्यान पोषणदायी असू शकते.

सुरक्षित सुशी पर्यायांमध्ये शिजवलेले झुंबरे (एबी), शिजवलेले केकडा, शिजवलेला ईल (उनागी), कॅलिफोर्निया रोल (नक्कली केकडा शिजवलेला आहे), टेम्पुरा रोल, आणि भाज्या रोल समाविष्ट आहेत. हे तुम्हाला कच्चा मासा धोक्याशिवाय सुशीचा अनुभव देतात.

जर तुम्ही शिजवलेला मासा असलेली सुशी खात असाल, तर कमी-पर्याय असलेले पर्याय निवडा जसे की साल्मन, झुंबरे, पोलॉक, टिलापिया, आणि कैटफिश. शिजवलेले असले तरी उच्च-पर्याय असलेला मासा टाळा. FDA गर्भवती महिलांना दर आठवड्यात 2-3 सर्व्हिंग्ज (8-12 औंस) कमी-पर्याय असलेल्या मास्याचे सेवन करण्याची शिफारस करते कारण ओमेगा-3 फॅटी आम्ल आणि DHA वास्तवात भ्रूणाच्या मेंदूच्या विकासासाठी फायदेशीर आहेत.

एक व्यावहारिक नोट: जर तुम्ही रेस्टॉरंटमध्ये खाणार असाल, तर शिजवलेले रोल स्वच्छ पृष्ठभागांवर तयार केले जातात याची खात्री करा आणि कच्चा मासा सह क्रॉस-कंटॅमिनेटेड नाहीत. प्रतिष्ठित सुशी रेस्टॉरंट्स कडक विभाजन राखतात, परंतु तुमच्या गर्भधारणेबद्दल तुमच्या सर्व्हरला सांगणे योग्य आहे.

FDA — Advice About Eating FishACOGEPA

गर्भधारणेदरम्यान मी किती कॉफी सुरक्षितपणे पिऊ शकतो?

सध्याचा वैद्यकीय सहमती असा आहे की मध्यम कॅफीन सेवन — दररोज 200mg पर्यंत — गर्भधारणेदरम्यान सुरक्षित मानले जाते. हे साधारणपणे एक 12-औंस कप ब्रू केलेल्या कॉफीच्या समकक्ष आहे, किंवा दोन कप काळ्या चहा.

कॅफीन प्लेसेंटामध्ये प्रवेश करते, आणि भ्रूण ते तुम्हापेक्षा खूप हळू गाळतो. उच्च कॅफीन सेवन (300-400mg पेक्षा जास्त दररोज) काही अभ्यासांमध्ये गर्भपात आणि कमी जन्म वजनाच्या वाढत्या धोका सह संबंधित आहे, तरीही पुरावे वादग्रस्त आहेत. 2020 मध्ये BMJ साक्षात्कार आधारित वैद्यकात एक पुनरावलोकन सुचवले की कॅफीनचा कोणताही स्तर सुरक्षित सिद्ध झालेला नाही, परंतु मुख्य वैद्यकीय संघटनांनी (ACOG, WHO, NHS) एकूण पुराव्याच्या आधारे 200mg मार्गदर्शक तत्त्वांचे समर्थन करणे सुरू ठेवले आहे.

व्यावहारिक कॅफीन गणित: एक Starbucks ग्रांडे (16 औंस) ब्रू केलेली कॉफी सुमारे 310mg आहे — आधीच मर्यादेपेक्षा जास्त. एक टॉल (12 औंस) सुमारे 235mg आहे, अजूनही थोडी जास्त आहे. चांगले पर्यायांमध्ये एक एकल एस्प्रेसो शॉट (~63mg), एक कप ग्रीन टी (~30-50mg), किंवा हाफ-कॅफ कॉफी समाविष्ट आहे. लपलेले कॅफीन स्रोत विसरू नका: चॉकलेट, ऊर्जा पेये, काही सोडा, काही चहा, आणि काही औषधे.

जर तुम्ही थकवा अनुभवत असाल (जो गर्भधारणेदरम्यान सामान्य आहे), तर अतिरिक्त कॅफीन घेण्यापूर्वी झोप, हायड्रेशन, आणि प्रथिन समृद्ध स्नॅक्सला प्राधान्य द्या.

ACOG Committee OpinionBMJ Evidence-Based MedicineWHO

मऊ चीजांबद्दल काय — त्या खरोखरच टाळाव्यात का?

मऊ चीज नियम व्यापकपणे समजले जातात. समस्या मऊपणा नाही — ती पाश्चरायझेशन आहे. पाश्चराइज केलेल्या दूधापासून बनवलेले मऊ चीज गर्भधारणेदरम्यान पूर्णपणे सुरक्षित आहे. धोका न पाश्चराइज केलेल्या (कच्च्या दूध) चीजांमुळे येतो, ज्यात लिस्टरिया मोनोसाइटोजेन्स असू शकतो.

सुरक्षित खाण्यासाठी (पाश्चराइज केलेल्या दूधाने बनवलेले): ब्री, कॅमेबरट, मोज़रेला, क्रीम चीज, रिकोत्ता, कॉटेज चीज, फेटा, बकरी चीज, मास्करपोन, आणि प्रक्रिया केलेले चीज. युनायटेड स्टेट्समध्ये, व्यावसायिकपणे उत्पादित चीज जवळजवळ नेहमीच पाश्चराइज केलेले असते — लेबल तपासा.

टाळावयाची चीज: कोणतीही मऊ चीज विशेषतः न पाश्चराइज केलेल्या किंवा कच्च्या दूधापासून बनवलेली (कृषी बाजारपेठांमध्ये आणि विशेष दुकानांमध्ये सामान्य), क्यूसो फ्रेस्को आणि क्यूसो ब्लांको ज्या ब्रँड्स पाश्चराइज करत नाहीत, आणि आयात केलेली मऊ चीज जिथे पाश्चरायझेशन स्थिती अस्पष्ट आहे.

हार्ड चीज जसे की चेडर, स्विस, आणि पर्मेसन पाश्चरायझेशनच्या बाबतीत सुरक्षित आहेत कारण त्यांचा कमी आर्द्रता सामग्री लिस्टरियाला अस्वस्थ बनवते. व्यावहारिक takeaway: तुम्हाला चीजपासून वंचित राहू नका — फक्त "पाश्चराइज" साठी लेबल तपासा आणि तुम्ही चांगले आहात.

CDCFDA — Food Safety for Pregnant WomenACOG

डेली मांस खरेतर इतके धोकादायक आहे का?

डेली मांस (टर्की, हॅम, रोस्ट बीफ, सलामी, आणि बोलोग्ना समाविष्ट) लिस्टरिया संदूषणाचा एक छोटा पण वास्तविक धोका आहे. बॅक्टेरिया अगदी रेफ्रिजरेटरच्या तापमानावर वाढू शकतात, ज्यामुळे डेली मांस गर्भधारणेदरम्यान चिंता म्हणून ओळखले जाते.

खरा धोका कमी आहे — CDC ने अंदाज लावला आहे की यू.एस. मध्ये दरवर्षी सुमारे 1,600 लिस्टरिओसिसचे प्रकरणे आहेत, ज्यामध्ये सुमारे 200 गर्भधारणेशी संबंधित आहेत. पण परिणाम गंभीर असू शकतात: गर्भधारणेदरम्यान लिस्टरिओसिस गर्भपात, मृत जन्म, प्रीमॅच्योर डिलिव्हरी, किंवा नवजात बाळामध्ये जीवघेणा संसर्ग निर्माण करू शकते.

सुरक्षित उपाय सोपे आहे: डेली मांस उकळत नाहीत तोपर्यंत उकळा (165°F / 74°C). डेली सॅंडविचला उकळत असलेल्या मांसापर्यंत मायक्रोवेव्ह करणे, किंवा तळलेल्या तुकड्यांना गरम करणे, लिस्टरिया मारते. अनेक गर्भवती महिला त्यांच्या डेली मांसाला उकळतात आणि गर्भधारणेदरम्यान सॅंडविचचा आनंद घेत राहतात.

त्याच गरम करण्याचा नियम हॉट डॉग, पॅट, मांसाचे स्प्रेड, आणि स्मोक्ड समुद्री खाद्य (जसे की लॉक्स) वर लागू होतो. एकदा उकळले की लिस्टरिया धोका समाप्त होतो. जर तुम्ही ते उकळू शकत नसाल — जसे की थंड बुफे किंवा पिकनिकमध्ये — तर त्याऐवजी इतर प्रथिन पर्याय निवडा.

CDCACOGUSDA Food Safety

मद्याबद्दल काय — थोडा तरी ठीक आहे का?

मद्य गर्भधारणेदरम्यान एक खरे शून्य आहे. कॅफीनच्या तुलनेत, जिथे मध्यम प्रमाण सुरक्षित मानले जाते, गर्भधारणेदरम्यान मद्याचे कोणतेही प्रमाण सुरक्षित सिद्ध झालेले नाही. हे ACOG, CDC, AAP, WHO, आणि जगभरातील जवळजवळ प्रत्येक प्रमुख वैद्यकीय संघटनेचे स्थान आहे.

मद्य प्लेसेंटामध्ये मुक्तपणे प्रवेश करते आणि भ्रूणामध्ये आईच्या प्रमाणातच एकाग्रता पोहोचते. पण भ्रूण मद्याचे खूप हळू गाळतो, म्हणजे संपर्क अधिक काळ टिकतो. मद्य भ्रूण मद्य स्पेक्ट्रम विकार (FASDs) निर्माण करू शकते, ज्यामध्ये शारीरिक असामान्यताएँ, शिकण्याच्या अडचणी, वर्तनात्मक समस्या, आणि बौद्धिक अपंगता समाविष्ट आहेत. FASD जन्म दोष आणि विकासात्मक अपंगतेचा प्रमुख टाळता येणारा कारण आहे.

कोणताही ज्ञात सुरक्षित प्रकारचा मद्य नाही (वाइन मद्यापेक्षा सुरक्षित नाही), कोणतेही सुरक्षित प्रमाण नाही, आणि कोणतीही सुरक्षित तिमाही नाही. धोका पहिल्या तिमाहीत सर्वाधिक असतो जेव्हा अवयव तयार होत आहेत, पण मेंदू गर्भधारणेदरम्यान विकसित होत राहतो आणि असुरक्षित राहतो.

जर तुम्ही गर्भवती असल्याचे तुम्हाला माहिती नसताना पिलात असाल — जसे अनेक महिलांना होते — तर घाबरू नका. प्रारंभिक गर्भधारणेदरम्यान काही पिण्याचा धोका कमी असू शकतो. पण सकारात्मक चाचणीच्या बिंदूपासून, टाळणे हे एकमेव पुराव्याच्या आधारे शिफारस आहे. जर तुम्हाला थांबवण्यात अडचण येत असेल, तर तुमचा प्रदाता तुम्हाला गोपनीय समर्थन संसाधनांशी जोडू शकतो.

ACOGCDC — Alcohol and PregnancyAAPWHO

गर्भधारणेदरम्यान खाण्याच्या नियमांमध्ये कोणते खरे मिथक आहेत?

गर्भधारणेदरम्यान खाण्याचे नियम पुराव्यांपेक्षा अधिक प्रमाणात वाढतात. येथे काही सामान्य मिथक आहेत ज्यांना तुम्ही सुरक्षितपणे दुर्लक्ष करू शकता.

मिथक: तुम्ही कोणताही मासा खाऊ शकत नाही. वास्तव: तुम्हाला दर आठवड्यात 2-3 सर्व्हिंग्ज कमी-पर्याय असलेल्या मास्याचे सेवन करणे आवश्यक आहे — ओमेगा-3 आणि DHA भ्रूणाच्या मेंदू आणि डोळ्यांच्या विकासासाठी महत्त्वाचे आहेत. फक्त उच्च-पर्याय असलेल्या प्रजाती आणि कच्च्या तयारी टाळा.

मिथक: तिखट अन्न हानिकारक आहे. वास्तव: तिखट अन्न पूर्णपणे सुरक्षित आहे. हे हृदयाच्या जळणीत (जो आधीच गर्भधारणेदरम्यान सामान्य आहे) वाढवू शकते, पण हे बाळाला हानी पोचवणार नाही, प्रसव सुरू करणार नाही, किंवा जन्म दोष निर्माण करणार नाही.

मिथक: तुम्हाला दोन व्यक्तींसाठी खाणे आवश्यक आहे. वास्तव: तुम्हाला दुसऱ्या तिमाहीत दररोज सुमारे 340 अतिरिक्त कॅलोरी आणि तिसऱ्या तिमाहीत 450 कॅलोरी आवश्यक आहे — हे एक योगर्ट परफेट आहे, दुसरे रात्रीचे जेवण नाही. अत्यधिक वजन वाढण्यामुळे गर्भकालीन मधुमेह आणि प्रीक्लेम्पसिया यांसारखे वास्तविक धोके असतात.

मिथक: गर्भधारणेदरम्यान मध सुरक्षित नाही. वास्तव: मध 1 वर्षाखालील बाळांसाठी असुरक्षित आहे (बोटुलिझम धोका), पण प्रौढांचा पचनसंस्थेने क्लॉस्ट्रिडियम बोटुलिनम स्पोर्सना कोणतीही समस्या न करता हाताळते. गर्भधारणेदरम्यान मध ठीक आहे.

मिथक: मूगाळी अॅलर्जी निर्माण करतात. वास्तव: सध्याचे संशोधन गर्भधारणेदरम्यान मूगाळी खाणे आणि बाल्याच्या मूगाळी अॅलर्जीत कोणताही संबंध दर्शवत नाही. मूगाळी टाळणे आवश्यक नाही जोपर्यंत तुम्हाला वैयक्तिकरित्या अॅलर्जी नाही.

ACOGFDAAmerican Academy of Allergy, Asthma & Immunology
🩺

When to see a doctor

गर्भधारणेदरम्यान अन्न विषबाधा लक्षणे विकसित झाल्यास तुमच्या प्रदाता संपर्क साधा — ताप, सतत उलट्या, दस्त, किंवा स्नायूंचा वेदना — कारण लिस्टरिओसिस आणि टॉक्सोप्लास्मोसिस सारख्या संसर्गांमुळे बाळासाठी गंभीर असू शकते, अगदी तुमची लक्षणे सौम्य असली तरी. 100.4°F पेक्षा जास्त ताप, रक्तयुक्त मल, निर्जलीकरणाचे संकेत, किंवा तुम्हाला माहिती आहे की तुम्ही पुनःआह्वान केलेले अन्न उत्पादन घेतले आहे, त्यासाठी तातडीची काळजी घ्या.

For partners

Does your partner want to understand what you're going through? PinkyBond explains this topic from their perspective.

Read the partner guide on PinkyBond →

Get personalized answers from Pinky

PinkyBloom's AI assistant uses your cycle data to give you answers tailored to your body — private, on-device, and free forever.

ऍप स्टोअरवर डाउनलोड करा
ऍप स्टोअरवर डाउनलोड करा