Dingen waar niemand je over waarschuwt in het derde trimester

Bliksem pijn is de onofficiële (maar zeer nauwkeurige) naam voor plotselinge, scherpe, schietende pijn in de vagina, het bekken of het rectum tijdens het derde trimester. Het voelt precies aan zoals het klinkt — een schok van elektrische pijn die uit het niets komt en je letterlijk kan doen stoppen met lopen.

De oorzaak is meestal het hoofd van je baby dat op zenuwen in het onderste deel van je baarmoeder en cervix drukt, met name de pudendale zenuw. Naarmate je baby dieper in het bekken zakt (ook wel 'lightening' of 'engagement' genoemd), neemt de druk op deze zenuwen toe. Het kan ook worden getriggerd door de baby die van positie verandert of schopt.

Bliksem pijn komt vaker voor bij staan, lopen of van positie veranderen. Het duurt meestal maar een paar seconden — lang genoeg om je te laten hijgen maar niet lang genoeg om op te timen. Hoewel het schrikbarend en ongemakkelijk is, is het niet schadelijk voor jou of de baby. Bekkenondersteunende kleding, warme baden en van positie veranderen kunnen helpen. Als de pijn constant is in plaats van vluchtig, of gepaard gaat met regelmatige contracties, neem dan contact op met je zorgverlener.

Zwangerschapsbrein is absoluut echt — en ondersteund door onderzoek. Een meta-analyse uit 2018 gepubliceerd in het Medical Journal of Australia bevestigde dat zwangere vrouwen significant slechter presteren op geheugen- en cognitieve functietests in vergelijking met niet-zwangere controles, vooral in het derde trimester.

De oorzaken zijn multifactorieel. Hormonale verschuivingen (stijgende progesteron- en oestrogeenspiegels) beïnvloeden de functie van neurotransmitters. Slaaptekort — dat gebruikelijk is in het derde trimester wanneer het vinden van een comfortabele positie een Olympische sport wordt — schaadt direct het kortetermijngeheugen en de uitvoerende functie. Je hersenen zijn ook letterlijk aan het herstructureren: MRI-studies tonen veranderingen in het volume van grijze stof tijdens de zwangerschap, vooral in gebieden die betrokken zijn bij sociale cognitie (je hersenen zijn aan het herbedraden om een band met je baby op te bouwen).

Praktische copingstrategieën zijn onder andere het gebruik van je telefoon voor herinneringen en lijsten, het op dezelfde plek leggen van sleutels en essentiële spullen, jezelf genade geven wanneer je dingen vergeet, en je partner of collega's vertellen wat je nodig hebt. De cognitieve mist verbetert meestal binnen een paar maanden na de bevalling, hoewel sommige studies suggereren dat subtiele veranderingen tot twee jaar kunnen aanhouden.

Levendige, bizarre en soms echt verontrustende dromen zijn een kenmerk van het derde trimester, en je verliest je verstand niet. Er zijn verschillende redenen waarom ze aan het einde van de zwangerschap intenser worden.

Ten eerste beïnvloeden hormonale pieken — vooral progesteron — de REM-slaap, de fase waarin de meest levendige dromen plaatsvinden. Ten tweede word je vaker wakker (dankzij toiletbezoeken, ongemak en baby-schoppen), en wakker worden tijdens REM-slaap maakt het waarschijnlijker dat je je dromen herinnert. Ten derde geeft angst over de bevalling, ouderschap en de levensverandering die voor je ligt je onderbewustzijn veel materiaal om mee te werken.

Veelvoorkomende droomthema's in het derde trimester zijn onder andere het vergeten of verliezen van de baby, het bevallen van dieren of voorwerpen, niet voorbereid zijn op de bevalling, ontrouw of relatieangst, en gevaar of rampenscenario's. Deze dromen voorspellen niets — het zijn je hersenen die een enorme levensovergang verwerken.

Als nachtmerries ernstig genoeg zijn om aanzienlijke angst of slaapvermijding te veroorzaken, noem ze dan tegen je zorgverlener. Af en toe verontrustende dromen zijn normaal, maar aanhoudende, verontrustende nachtmerries kunnen baat hebben bij counseling of ontspanningstechnieken voor het slapengaan.

Kortademigheid in het derde trimester is ongelooflijk gebruikelijk en meestal niet gevaarlijk. Er zijn twee hoofdredenen die samen tegen je longen werken.

Ten eerste duwt je groeiende baarmoeder je middenrif ongeveer 4 cm omhoog, waardoor de ruimte die je longen hebben om uit te zetten fysiek wordt verminderd. Ten tweede stimuleert progesteron het ademhalingscentrum in je hersenen om je ademhalingsfrequentie te verhogen, wat je het gevoel kan geven dat je harder ademt, zelfs wanneer je zuurstofniveaus volkomen normaal zijn.

Interessant is dat, hoewel je je kortademig voelt, je lichaam eigenlijk efficiënter is in de zuurstofuitwisseling tijdens de zwangerschap — je levert 20% meer zuurstof per ademhaling om de baby te ondersteunen. Het gevoel van kortademigheid betekent niet dat jij of je baby zuurstoftekort hebben.

Verlichtingsstrategieën zijn onder andere rechtop zitten of rechtop staan om je longen meer ruimte te geven, slapend met kussens onder je hoofd, langzaam en diep ademhalen, en overbelasting vermijden. Veel vrouwen ervaren enige verlichting in de laatste weken wanneer de baby "daalt" in het bekken, waardoor de druk op het middenrif vermindert. Als kortademigheid plotseling, ernstig is of gepaard gaat met pijn op de borst, snelle hartslag of blauwachtige lippen, zoek dan medische hulp — dit kan wijzen op een longembolie of hartprobleem.

Als je het gevoel hebt dat je in de badkamer woont, ben je in goed gezelschap. Frequent urineren in het derde trimester wordt aangedreven door het hoofd van je baby dat direct op je blaas drukt, waardoor de capaciteit ervan vermindert van ongeveer 16 ounces tot soms slechts een paar eetlepels. Voeg daarbij de verhoogde bloedvolume (je nieren filteren 50% meer bloed dan voor de zwangerschap) en je hebt een recept voor constante toiletbezoeken.

Plassen 10-13 keer per dag is binnen het normale bereik voor het derde trimester, inclusief 2-4 keer per nacht. Sommige vrouwen ervaren ook stressincontinentie — een beetje lekken wanneer ze lachen, hoesten, niezen of opstaan. Dit heeft invloed op tot 40% van de zwangere vrouwen en wordt veroorzaakt door het gewicht van de baarmoeder dat de bekkenbodemspieren verzwakt.

Verminder je waterinname niet om minder te plassen — gehydrateerd blijven is cruciaal voor de niveaus van vruchtwater, bloedvolume en het voorkomen van urineweginfecties (die vaker voorkomen tijdens de zwangerschap). Probeer in plaats daarvan naar voren te leunen wanneer je plast om je blaas vollediger te legen, Kegel-oefeningen te doen om je bekkenbodem te versterken, en eerder op de dag meer vloeistoffen te drinken terwijl je in de avond afbouwt.

Pijn in de ronde ligamenten is een scherpe, stekende of trekkende sensatie in de onderbuik of lies — meestal aan de rechterkant — veroorzaakt door de dikke ligamenten die je baarmoeder ondersteunen die zich uitrekken naarmate deze groeit. Het is een van de meest voorkomende klachten tijdens de zwangerschap, vooral tijdens het tweede en derde trimester.

Het is duidelijk anders dan contracties. Pijn in de ronde ligamenten is plotseling en wordt getriggerd door beweging (snel opstaan, omrollen in bed, lachen, hoesten of niezen), duurt slechts een paar seconden tot een minuut, is gelokaliseerd aan één of beide zijden van de onderbuik, en stopt wanneer je rust of van positie verandert. Contracties daarentegen omvatten het samentrekken van de hele baarmoeder, duren 30-60+ seconden en komen in een patroon.

Verlichtingsstrategieën zijn onder andere langzaam bewegen bij het veranderen van posities (vooral bij het uit bed komen), je heupen buigen voordat je hoest of niest, het dragen van een zwangerschapssteunband, warme kompressen op het pijnlijke gebied, en zachte rek oefeningen. Als de pijn aanhoudend, verergerend is of gepaard gaat met koorts, bloeding of contracties, bel dan je zorgverlener om andere oorzaken uit te sluiten.

Slapeloosheid in het derde trimester treft tot 75% van de zwangere vrouwen, dus als je om 3 uur 's nachts naar het plafond staart, ben je verre van alleen. De oorzaken stapelen zich op: lichamelijk ongemak, frequent urineren, brandend maagzuur, rusteloze benen, angst voor de bevalling, levendige dromen die je wakker maken, en de frustrerende ironie van uitgeput zijn maar niet kunnen slapen.

Je lichaam bereidt zich ook voor op de slaapverstoring van de zorg voor een pasgeborene — sommige onderzoekers theoriseren dat slapeloosheid in het derde trimester een evolutionaire aanpassing is, hoewel dat koude troost is om 4 uur 's nachts.

Evidentie-gebaseerde strategieën zijn onder andere het handhaven van een consistent slaapschema, de kamer koel en donker houden, een zwangerschapskussen voor ondersteuning gebruiken, schermtijd voor het slapengaan beperken, ontspanningstechnieken proberen zoals progressieve spierontspanning of geleide meditatie, en een lichte eiwitrijke snack voor het slapengaan (om honger-gerelateerde wakker worden te voorkomen). Vermijd slaapmiddelen tenzij specifiek goedgekeurd door je zorgverlener — de meeste vrij verkrijgbare opties worden niet aanbevolen tijdens de zwangerschap.

Als je consequent minder dan 5 uur per nacht slaapt, vertel dat dan aan je zorgverlener. Ernstige slapeloosheid in het derde trimester is in verband gebracht met langere bevallingen en hogere percentages van keizersneden, dus het aanpakken ervan is ook belangrijk voor je bevallingservaring.